Việt Nam - Pháp thúc đẩy hợp tác khoa học, công nghệ và đào tạo nhân lực

Việt Nam - Pháp thúc đẩy hợp tác khoa học, công nghệ và đào tạo nhân lực

Hà Nội (TTXVN 11/9)--
Sáng 11/9 (theo giờ địa phương), tại Paris (Pháp) đã diễn ra Lễ trao các thỏa thuận hợp tác giữa Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Ủy ban Năng lượng nguyên tử và Năng lượng thay thế Pháp (CEA), trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Theo phóng viên TTXVN tại Paris, Lễ trao hai thoả thuận hợp tác diễn ra trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Cộng hòa Pháp, góp phần cụ thể hóa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Pháp trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trước đó, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và CEA đã ký Biên bản ghi nhớ (MOU) thúc đẩy hợp tác trong nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực chất lượng cao trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc của Thủ tướng Phạm Minh Chính tới Cộng hòa Pháp tháng 6/2025. Cụ thể hóa các định hướng hợp tác đó, USTH và các đơn vị trực thuộc CEA là Viện Khoa học và Công nghệ Hạt nhân Quốc gia Pháp (INSTN) và Ban Nghiên cứu khoa học cơ bản (DRF) đã trao đổi, thống nhất và đi đến ký kết các biên bản ghi nhớ nhằm cùng nhau hợp tác triển khai đào tạo và nghiên cứu, chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ hạt nhân, năng lượng mới, năng lượng hydrogen, bán dẫn...
Việc trao thỏa thuận dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại CEA có ý nghĩa to lớn, ghi nhận những kết quả hợp tác đã đạt được, đồng thời khẳng định cam kết triển khai thỏa thuận ngày càng sâu rộng, thực chất, qua đó đóng góp tích cực vào quan hệ hợp tác khoa học và giáo dục giữa Việt Nam và Pháp.
Quan hệ hợp tác giữa USTH và CEA bắt đầu được hình thành từ năm 2015 thông qua sự kết nối, hợp tác nghiên cứu giữa các nhà khoa học của hai bên. Các nhóm nghiên cứu của hai bên đã phối hợp triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu trong lĩnh vực chuyển hóa và lưu trữ năng lượng - đặc biệt là năng lượng hydrogen, lĩnh vực thiết kế, chế tạo vật liệu nano, trong đó có vật liệu bán dẫn.
Từ những kết quả ban đầu đó, USTH và Ban Nghiên cứu Cơ bản (DRF) thuộc CEA đã ký kết MOU nhằm chính thức hóa các hoạt động hợp tác nghiên cứu của các nhà khoa học, đồng thời tạo cơ sở tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ hơn hợp tác giữa hai bên trong các lĩnh vực năng lượng, môi trường, khoa học vật liệu, khoa học sức khỏe. Các nội dung hợp tác chính bao gồm đào tạo tiến sĩ song bằng Việt Nam – Pháp (co-tutelle), thúc đẩy trao đổi giảng viên, nhà khoa học, phối hợp tổ chức hội nghị, hội thảo khoa học, đồng thời tạo điều kiện để sinh viên, học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh tham gia thực tập, nghiên cứu tại các phòng thí nghiệm của hai bên.
Một trong những mắt xích quan trọng của quan hệ hợp tác là sự kết nối giữa Nhóm Nghiên cứu Hóa học cho chuyển hóa và lưu trữ năng lượng của USTH với các đơn vị nghiên cứu của CEA tại thành phố Grenoble như LCBM, SyMMES và MEM. Kết quả nghiên cứu của hai bên đã được công bố trên các tạp chí khoa học hàng đầu như Nature Materials, Journal of the American Chemical Society, ACS Energy Letters...
Hai bên cũng đã và đang phối hợp đào tạo nghiên cứu sinh, hướng dẫn học viên, trao đổi nhà khoa học và tiếp nhận sinh viên thực tập. Hiện nay, nhóm nghiên cứu Hóa học cho chuyển hóa và lưu trữ năng lượng của USTH, phòng thí nghiệm LCBM của CEA Grenoble đang đồng chủ trì thực hiện 1 dự án nghiên cứu quốc tế (International Research Project on Hydrogen – IRP Hydrogen) hướng tới phát triển công nghệ điều chế hydrogen xanh. Dự án được chính thức khởi động ngày 17/2/2025, kéo dài tới hết năm 2029, quy tụ 26 nhà nghiên cứu Việt Nam và Pháp. Hai bên kỳ vọng dự án sẽ tạo nền tảng vững chắc để cùng hướng tới một cấu trúc hợp tác tham vọng hơn trong tương lai - Phòng thí nghiệm hợp tác quốc tế trong lĩnh vực năng lượng tái tạo.
Bên cạnh hợp tác nghiên cứu trong lĩnh vực năng lượng mới, quan hệ hợp tác USTH – CEA đã được mở rộng sang lĩnh vực đào tạo thông qua Viện Khoa học và Công nghệ Hạt nhân Quốc gia Pháp (INSTN), cơ sở đào tạo cấp quốc gia hàng đầu của Pháp trong lĩnh vực ứng dụng công nghệ hạt nhân do CEA quản lý.
Trên tinh thần triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Việt Nam đặc biệt chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đủ sức tiếp nhận, làm chủ và tiến tới phát triển các công nghệ chiến lược. Trong bối cảnh đó, USTH và INSTN đã ký Thỏa thuận khung về hợp tác đào tạo trong lĩnh vực khoa học và kỹ thuật hạt nhân.
Ông Pascal Yvon - Giám đốc Viện Khoa học và Kỹ thuật Hạt nhân Quốc gia (INSTN) và GS.TS. Đinh Thị Mai Thanh - Hiệu trưởng USTH trao thỏa thuận hợp tác.
Theo đó, INSTN sẽ hỗ trợ USTH xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo trong lĩnh vực khoa học và kỹ thuật hạt nhân, hỗ trợ USTH trong công tác đào tạo giảng viên nguồn - những người sẽ trực tiếp triển khai và phát triển các chương trình đào tạo tại USTH trong tương lai. Hai bên sẽ hợp tác tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, tổ chức phát triển học liệu, tăng cường truyền thông nhằm thu hút các học sinh tài năng quan tâm tới lĩnh vực khoa học và công nghệ hạt nhân.
Trong giai đoạn đầu, INSTN và các đại học đối tác đồng ý tiếp nhận một số sinh viên xuất sắc tốt nghiệp các ngành Hóa học, Khoa học vật liệu tại USTH vào đào tạo trong chương trình thạc sĩ quốc tế Kỹ thuật hạt nhân (Nuclear Engineering). Chương trình được INSTN phối hợp với các đại học hàng đầu của Pháp như Đại học Paris Saclay, Chimie ParisTech... và được các tập đoàn công nghiệp lớn như EDF, Orano, Framatome... bảo trợ.
Song song với đó, INSTN và USTH hợp tác xây dựng một chương trình đào tạo phù hợp, cho phép đào tạo với số lượng lớn hơn, trên tinh thần giai đoạn đào tạo nền tảng sẽ được thực hiện tại Việt Nam và giai đoạn học tập chuyên sâu, thực hành và nghiên cứu được thực hiện tại Pháp. Ngay trong tháng 1/2027, INSTN sẽ cử chuyên gia sang USTH để giảng dạy học phần khoa học và kỹ thuật hạt nhân đầu tiên cho các sinh viên, học viên cao học của Trường. 
Trong bối cảnh Việt Nam đặt ra yêu cầu cấp thiết về phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực năng lượng và kỹ thuật hạt nhân, hợp tác giữa USTH và CEA có ý nghĩa thiết thực trong việc giúp Việt Nam tiếp cận nguồn tri thức, công nghệ và kinh nghiệm đào tạo của Pháp – một trong những quốc gia có nền khoa học và công nghiệp hạt nhân phát triển hàng đầu thế giới.
Việc trao các thỏa thuận hợp tác với CEA ngày 11/9/2026 trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa to lớn đối với USTH, khẳng định sự ủng hộ của Đảng và Nhà nước đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển Nhà trường trở thành một trường đại học định hướng nghiên cứu, theo các chuẩn mực quốc tế và hướng ra quốc tế. Các hợp tác với CEA - một cơ quan nghiên cứu hàng đầu của Pháp là một minh chứng thuyết phục cho uy tín ngày càng được khẳng định của USTH với cộng đồng khoa học quốc tế, đặc biệt là cộng đồng khoa học Pháp. Chính phủ Pháp đã đánh giá USTH là dự án thành công nhất trong các dự án hợp tác giáo dục đại học và nghiên cứu của Pháp tại nước ngoài (các dự án Franco - X). Thực tế, USTH đã và đang trở thành một đối tác uy tín hàng đầu tại Việt Nam của các đại học, trường kỹ sư, và cơ quan nghiên cứu lớn của Pháp như CNRS, IRD, CEA.
Với lợi thế của một trường đại học được thành lập trên cơ sở Hiệp định giữa Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ nước Cộng hòa Pháp và trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam - cơ quan nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ hàng đầu quốc gia, USTH tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa các cơ sở đào tạo, cơ quan nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước, đóng góp vào sự phát triển bền vững của quan hệ hợp tác khoa học và giáo dục đại học Việt Nam – Pháp./.

Hữu Chiến